Nauban News
Nauban News
Article

Hmathlir Nei Lo

By Lalthakima Hnamte (Chief Editor)
Published November 5, 2026
5 min read
Hmathlir Nei Lo

‘Ka rawn fang leh hmana kan tuanna tlang

Tuahpui leh vau an vul zo ta,

Kan sul i hnu khuarei an chang zo ta,

Hring leh thar hnah nemte'n lo bawm’

tia vengthlang hmeithai pathlang thutthlengsei hlui tawh tak, tliang fahran maia thu a, thlanvawng tuk guitar nen, hmaa dekchi a la ti pam mai a, 'Zun leng erawh a cham tanglaiah, luah loh lungdi nghilhni awm lo' lungleng, lungpuam, a then mittui leh hnaptui nen zai kan han vawr thin kha chu thiam pawh kan inti. Khalai hun na na na kha chuan lung a leng tih mai loh kha chu ngaihtuah leh lungkham em em pawh kan nei lo. I'n ti leh hram teh ang. 'Tawnmang em ni lunglem ka nei lo, ka hawi vel a, ka tawng si lo....' A leng a, lunglem nei lo a hun kan lo hmang liam ta te kha aw!

Khang hun laia lenrualte kha he khawvel ram zauah hian engtin awm ve ta hlawm maw? Tu leh fate nen in ropui takah lirthei changkang tak tak nen in khawsa nge, keini ang hmathlir nei lo ang hian, berh takin, dam tawk tawkin chhungkua in kaihruai ve nge, pialleiah mual min liamsan tawh? Kum tawp farewell zana perhkhuang nen hlim taka zai kan vawr laite kha in ngai ve ngei thinin ka ring.

Hun liam tawh thlir kir chang hi chuan ngaihtuah loh loh tur ngaihtuah a awl khawp mai. Kan zirtirtute min fuih dan tlangpui kha chu, "Taima takin lehkha hi zir ula, kamding lian takte in la ni dawn nia," tih kha a ni ber mai. Keini ang hmathlir nei lo phei kha chuan zirtirtute leh nu leh pate tana zir emaw kan inti roh a, thiam tak tak ngaihna a awm lo.

Lehkha zir peih, nungchang tha hote kha chu incheina pawh nei em em lo, rual pawl pawh tum lem lo kha an ni tlangpui a. Kan hmeichhehote lah khan ngaihzawn chu sawi loh, "Thiani, nang nei rawh," ti khan infiam el nan tak an hmang a.

Kum sawm bi a lo ral chhoh meuh chuan hmeichheho infiam elna ho kha mi hlawhtling an lo ni tlangpui a. Thiante bulah 'Ka classmate a nih saw' tih kha kan insawitheihna a ni vel ta mai mai a. Chhungkaw chawmna tur ngaihtuahin office dawr kual ngaih chang a lo awm. Anni a thiltithei ber an lo ni luah mai a, biak loh theih loh hun a lo thleng a, zak leh inthlahrung takin an office ah kan han lut a. Anni mifel ta ngang chuan zawlpui dawnsawnin min lo dawngsawng a. An peon te thingpui leh a hmeh an laktir a, a zahthlak rualin a lawmawm viau a.

Inah kan han hawng a, nupuite bulah intithei takin kan han sawi a. Nupuite lahin, "Zah tak a ruangin i la intithei ta lai a, nang pawh a hun lai khan lo zir tha ve la chuan ani ai sawn i sang daih ang chu!" dik deuh mai hian min han ti a. Chauh thu barawhah, "Chutiangte chuan awm ila, min nei pha tawp nang," ka'n han ti liam vel ve ta mai mai a.

Zoram khawvel mai pawh hi han zir chian chuan miropui leh hausa kan tihte pawh chuti tak chuan an lo hlim bik lo. Tam lehzual duhnate, fate'n hausak zo loa sual bawiha tang, mualpho inti a lungngai a kun tlawk tlawk nu leh pa an lo tam mai.

Hei chang hi a ni lo. A hmaa pa tha, kohhran leh khawtlanga rin hlawh, sum thianghlim loa lo hausa, mahni inhloh, nupuite hloh, fanaute hloh chhungkaw hiar tak hi an lo tam em em mai!

Sikul sang kan kal laia kan zirtirtu zahawm leh thiam em em mai, Pi Zokhumi (Khang hunlai khan nula a la ni. Tin, Miss leh Sir hi a la awm ve lo) khan, "Hla phuahtu (poet) pakhat hla phuahah chuan Pathian hian vantirhkoh hi malsawmna bura mi hi lei mihringte hnena leih baw turin a ti a. (Hetih laia ka mitthlaah damdawi in inentirnaa saidawiuma damdawi kan lak khan vawikhat ei tawk zela lehkha var them, kutzungpui bawk vela hlaiah hian cheh bial rek thliah hi an bel thin kha a lo lang a.) Tichuan, vantirhkoh chuan hausaknate, ei leh ina hmuingilna leh thil dang dang kha an leih bua a. A mawng bera thlamuang taka hahchawlhna, malsawmna an leih buak dawn chiah chuan, “Kha kha chu leih baw suh, anmahnia an zawn chhuah tur a ni a. Kei an Pathian hi min mamawh lo mai ang a, min theihnghilh mai ang,” tih hi min hrilh hlawm a. A dikzia chu kan hre chho deuh deuh zel chu a ni mai a. Kha hla (poem) hmuh tum hian ka phak ang ang chu ka dap a, ka hmu zo der lo mai. Kha poet khan suangtuahnaa a phuah chu a ni ngei ang a, mahsela a dik a ni.

Aw le, keini ang mimawl hmathlir nei lo, zirna in ni se hotute mitmei venga rualpawlna hmuna ngai mai mai thinte hi chuan hlawhtlin tih leh nawmsak tih leh tukkhum hmuh chu a awm thei tak tak lo tih chu a chiang hle. Thangthar nihlawh hote hi chuan tum nei ranin, taima takin in zirlaiah chiah rilru pein han bei teh u.

Zoram hian hma a sawn ang a. Eng anga hna sang leh institution changkangah pawh hna dil tur awmin tehkhawng (criteria) chi tin pawh siam mahsela, "Ka tlin em!" tiin zamna chhete pawh nei loin in ti thei dawn alawm. "Bang rawh se, hawng rawh se!" tih a ngai tawh lo ang. Mizo thluak hian phak loh a nei lo. Thangtharte hian hmathlir fel tak neiin hma han la tak tak teh u'n. In kutah ram hnuk a inthlung a, chimral leh dinchhuah chu in mawh a ni e.


  • H. Zoliana (L), Dawrpui Vengthar
Reader Reactions 2 Reactions
Share Article:
Columnist • Chief Editor

Lalthakima Hnamte

All Columns

Deep Dive Coverage

Help us continue our independent writing by sharing this article.

Explore Nauban News

All desks, visual media & features

Kaihtawi

60 Words

Swipeable quick news in 60 words

Open
About • Contact • Privacy • Terms